Trong công việc hàng ngày, an toàn thường được thực hiện theo hai cách: một là làm đúng vì đó là quy định, hai là làm đúng vì bản thân thấy cần thiết. Cả hai đều dẫn đến cùng một hành động là “đúng”, nhưng gốc rễ lại rất khác nhau, chính sự khác nhau đó quyết định an toàn có bền vững hay không?

Đây cũng chính là một trong những nội dung trọng tâm được Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) xác định trong chương trình triển khai Văn hoá doanh nghiệp (VHDN) năm 2026: chuyển đổi nhận thức từ "Tuân thủ an toàn" sang "Văn hoá an toàn tự giác" tại các đơn vị trực thuộc, trên tinh thần Kế hoạch triển khai VHDN giai đoạn 2026-2030 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo Quyết định 732/QĐ-EVN và phong trào thi đua "Gương sáng thực thi Văn hoá doanh nghiệp EVNSPC" theo Chỉ thị liên tịch 4095/CTLT-EVNSPC-CĐ của Tổng Giám đốc và Chủ tịch Công đoàn Tổng Công ty Điện lực miền Nam.

Ngành điện có những quy trình về an toàn gồm như: phiếu công tác, các bước kiểm tra, quy định an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ), an toàn điện (ATĐ), an toàn thông tin (ATTT),…  tất cả đã có sẵn, khá đầy đủ và được đúc kết qua nhiều năm thực tiễn. Vấn đề không nằm ở việc thiếu quy trình, mà ở chỗ quy trình đó được thực hiện với động lực gì. Nếu động lực đến từ bên ngoài như: sắp có đợt kiểm tra, có thiết bị giám sát, có người nhắc nhở thì hành vi an toàn sẽ chỉ ổn định khi những điều kiện đó còn tồn tại…. do đó “Tuân thủ” vẫn cần một động lực bên ngoài để duy trì.

“Văn hoá tự giác” làm đúng vì bản thân, vì đồng nghiệp

CBCNV có phản xạ an toàn tự giác thường không nghĩ mình đang "tuân thủ" gì cả. Kiểm tra lại thiết bị dù chẳng ai yêu cầu, dừng tay khi thấy chưa đủ an toàn để tiếp tục. Nhắc đồng nghiệp một cách rất tự nhiên khi thấy có gì chưa ổn. Không phải để làm đúng thủ tục, qui trình mà vì thực sự quan tâm đến an toàn của cả hai.

Phản xạ đó không phải ai sinh ra đã có, mà được rèn dần theo thời gian qua các khoá đào tạo ATVSLĐ, ATĐ, diễn tập ATTT định kỳ hằng năm, qua một lần chứng kiến sự cố dù nhỏ và không phải của mình, hay chỉ qua một câu chuyện được đồng nghiệp kể lại về cái giá của một lần chủ quan. Từng trải nghiệm như vậy cộng dồn lại, biến một quy định thành thói quen, rồi thành phản xạ.

Trong định hướng văn hoá doanh nghiệp năm 2026, EVNSPC đặt an toàn ngang hàng với hiệu quả sản xuất kinh doanh và chất lượng phục vụ khách hàng, với đích đến rõ ràng là “không để xảy ra tai nạn lao động”.

Đây là mục tiêu khó, và khó ở chỗ nó không thể đạt được chỉ bằng cách siết thêm quy định hay tăng tần suất kiểm tra. Vì kiểm tra giúp phát hiện sai sót, nhưng không tạo ra ý thức, mục tiêu ấy chỉ thành hiện thực khi đủ nhiều CBCNV, ở bất kỳ vị trí nào, tự đặt an toàn lên hàng đầu trong từng thao tác nhỏ nhất.

Nhắc quy trình là việc ai cũng làm được nhưng giúp một CBCNV hiểu vì sao quy trình đó tồn tại, nó đang bảo vệ điều gì, ngăn chặn tình huống nào mới là việc khó, và là việc công tác truyền thông an toàn cần làm tốt hơn nữa.

Giống như thắt dây an toàn khi lái xe, ban đầu có thể chỉ vì luật quy định, nhưng khi đã hiểu rõ giá trị của nó, thao tác ấy trở thành phản xạ, chúng ta làm cả khi không ai kiểm tra. Tương tự, việc đội mũ bảo hộ an toàn khi tham gia giao thông cũng vậy, khi dẫn xe ra đường mà trên đầu không có mũ là có cảm giác sai và vi phạm pháp luật.

Từ tinh thần của mỗi CBCNV thành Văn hoá an toàn tự giác của ngành điện

Một đơn vị có văn hoá an toàn không phải là nơi chưa từng xảy ra sự cố. Đó là nơi mỗi CBCNV, dù trong hoàn cảnh nào, vẫn hành động đúng, vì họ tin đó là điều nên làm cho chính mình và đồng nghiệp xung quanh. Khi tinh thần ấy lan tỏa từ một CBCNV sang tổ/đội, rồi cả đơn vị, an toàn không còn là chỉ tiêu phải đạt, mà trở thành cách làm việc tự nhiên, gắn liền với hình ảnh một ngành điện chuyên nghiệp, trách nhiệm.

Đó là hướng đi mà EVNSPC đang từng bước xây dựng chuyển đổi từ “Tuân thủ an toàn” sang “Văn hoá tự giác an toàn”, để mỗi ngày làm việc đều là một ngày an toàn và để văn hóa an toàn không còn là khẩu hiệu, mà là kết quả tự nhiên của một tập thể luôn đặt an toàn lên hàng đầu.

“Trong hệ sinh thái an toàn”, người lao động tại Công ty Công nghệ thông tin Điện lực miền Nam (SPCIT) cũng đã sẵn sàng với văn hóa “Tuân thủ an toàn” sang “Văn hoá tự giác an toàn”, tuân thủ pháp luật để đảm bảo an toàn để đến cơ quan và đi về nhà theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị./.

Phó Tổng Giám đốc EVNSPC, ông Bùi Quốc Hoan phát biểu tại buổi diễn tạp ATTT cấp EVNSPC năm 2026 diễn ra tại Văn phòng Công ty Điện lực Vĩnh Long ngày 17/7/2026

Lãnh đạo SPCIT điều hành phần diễn tập ATTT cấp EVNSPC năm 2026